Rijmelarij

Posted 21 05 2013:

Ik at een banaan in Milaan
en vond er niet zoveel aan
Ook at ik ijs in Parijs
maar dat was flink aan de prijs

Ik proefde de wijn in Turijn
maar de glazen waren veel te klein
en ik at lasagna in Uganda
maar het vlees kwam van een dooie panda

Ik at verse worst in Nederhorst
maar kwam niet door de dikke korst
Ik grilde vlees van paarden vlakbij Naarden
maar daar kon ik niet lang aarden

Ik probeerde zelfs foie gras uit Uppsala
maar kon toen alleen maar denken: bah!
en van de hagelslag uit Echternach
Doe ik u maar helemaal geen verslag

Nee, echt weer in mijn sas ben ik pas
Als zij terug in Nijmegen is: Moeke Nas!

Intro to Rijmelarij

Deze pagina is bedoeld om rijm, dicht en lichtvoetige schrijfsels te verzamelen die ik graag af en toe eens herlees en die aldoende van de vergetelheid gered worden. Als ik telkens wanneer ik iets tegenkom dat de moeite waard is het hier vermeld, ontstaat er vanzelf een aangroeiende bloemlezing. Als anderen er ook plezier aan beleven, des te beter. Dat is het idee. Ook als u iets tegenkomt in dit genre dta de moeite waard is, laat het weten via de email op de site. Speelse literatuur als kunst met leuke, boeiende, rake dingen om te lezen. Zoals deze van Michel van der Plas, simpel maar raak:

Hij vroeg haar hand,
maar zij nam de benen…

Als u dacht dat het om presentatie van eigen dichtwerk ging kan ik u gerust stellen, dat heb ik hoegenaamd niet. Ik denk dat ik wel iets boven het gemiddelde Sinterklaas dicht- niveau uitkom – dat soort versjes schud ik vrij gemakkelijk uit mijn mouw – maar dat wil niet zeggen dat het tot een publiek verteerbaar niveau reikt. Ik heb het al eens tot een 4-regelige out-of-office tekst gebracht, een kwatrijn, te gebruiken tijdens een wintersportvakantie. Die ik nog wel durf te melden, het is tenslotte mijn blog:

Lekker op de lange latten
Lezen, luieren, lekker eten,
’n weekje in de Franse watten,
Ik laat ‘t je maar even weten

Maar dat was het dan ook wel, of misschien dit dan nog:

Wij Hollanders, wij zeilen graag
Vooral des zomers vindt dat plaats
Want in het ijs vaart nogal traag
Dan pakken wij kordaat de schaats !

Zo, dat is er uit. Doctorandus P zou dit rijmelen noemen denk ik, of ‘volkspoezie’, of misschien wel kreupelrijm, maar ‘rijk-rijm’ is wat anders. Ik hoop nog steeds dat ik de tijd vind om veeeeel te oefenen zodat ik misschien nog eens een sonnet van het P-kaliber kan produceren:

Dichten doe ik al wat langer
Maar een sonnet schreef ik nog nooit
Ben vaak van ideeën zwanger
En heb al heel wat ‘aan geklooid’

Als ik dan eenmaal ben ontdooit
door innerlijke drang die maar blijft roepen
Een ‘nodig moeten’ meer dan ooit,
u kent dat ook wel van het poepen

Dan probeer ik woordengroepen
In sonnet cadans, da’s klaar

Ik moet nu echt wel naar t toilet
Maar dit is plots een echt sonnet !

Dit lijkt hij zo even uit zijn mouw te schudden om in zijn boek Versvormen ‘even’ te illustreren wat een Sonnet is! Rijmend dichten in versvormen is wel een heerlijke bezigheid. Een waar puzzelwerk en goed voor je brein want, weer volgens P, ‘ verwondert het u dat kundige plezierdichters een subtiel taalgevoel en een acrobatisch brein hebben?’.

Vroege satire
Al vroeg ben ik geïnteresseerd geraakt in satire, cabaret en spelen met taal. Scherpe, scherpzinnige, humoristische, rake, spitsvondige teksten zijn een lust voor mijn oog en humeur. Ik kan er echt blij van worden. Misschien was het mijn leraar Nederlands Cocu op het NSG in Nijmegen. Volgens zijn zeggen schreef hij teksten voor de cabaretier Fons Jansen, misschien heeft hij het virus geplant. Ik weet het niet meer maar herinner me wel dat hij teksten van Francois Haverschmit in de les behandelde. Die publiceerde onder de naam Piet Paaltjens. Snikken en grimlachjes (1867) was wellicht het eerst bekende Nederlandse ironische dichtwerk. Het sentimentalisme wordt hierin op de hak genomen, naar zeggen om zijn eigen depressiviteit te onderdrukken. Het gaat over iemand die in een rijdende trein zit en in een andere langs zoevende trein een vrouw ziet en verliefd op haar wordt. Hij beschrijft haar dan uitvoerig om vervolgens uit te roepen: “Wat kon zaalger voor mij zijn, Dan, onder helsch geratel en gestamp, Met u verplet te worden door één trein?”

Tijdens mijn Middelbare schooltijd heb ik ook de woordkunst van Michel van der Plas ontdekt. Ik moet in die tijd in de Lindenberg bibliotheek in Nijmegen de meest frequente lener van zijn boek ‘Het tweede schuinschrift’ geweest zijn. Als iemand het misschien heeft: ik hou me van harte aanbevolen!, ik ben heel benieuwd om het na zoveel jaren nog eens te herlezen.

Veel cabaret was ook een laven aan spitsvondigheden, zoals Don Quishocking met veel sterke teksten;

Twee minuten stilte

Ik heb zo’n hekel aan die twee minuten stilte
Daar zie ik elke vierde mei weer tegen op
Dat komt, ik heb astmatische bronchitis
Dus als ik ademhaal dan piept het, in mijn krop
Als op de vierde mei een ieder staat te zwijgen
Dan kun je mij dus duidelijk horen hijgen
Dan hoor je enkel het getwinkeleer van vogels in de lucht
Ja, en het piepende geluid van mijn astmatische gezucht

Tekst: George Groot

Rijmende gedichten gaan naadloos over in lied teksten waar soms ook juweeltjes tussen zitten. HET voorbeeld voor mij is Lennart Nijgh. Hij had ook nog het geluk een vertolker als Boudewijn de Groot te treffen. Een sterke combinatie, een unieke natuurlijke harmonie zou je kunnen zeggen, net als chocola met koffie of camembert met knapperig stokbrood of …!

Wie kent het nummer ‘Strand’ niet met een hele tekst lang op ‘and’ en veel kunstig binnenrijm; Waar kan je liggen in het zand totdat je hele lijf verbrandt..
Of:
Ik zal u geven zilver, een wapen en blazoen.
Mijn eigen jonge dochter zal ik u huwen doen,
wanneer gij wilt gaan zwemmen en ginds het Spaans galjoen
doen zinken in de Noordzee, de Noordzee, de Noordzee,
al in de Noordzee zinken doen?

Het is moeilijk te kiezen maar qua dichtwerk vind ik ‘beneden alle peil’ –in tegenstelling tot wat de titel suggereert- een van de toppers. Daarom toch even helemaal, lees maar mee met het verhaal. Bij ritmisch lezen in uw hoofd, probeer het als u ‘t niet gelooft, gaat het lied vanzelf weer-klinken:

Jouw armen liefste, zijn niet om te slaan,
je moet je handen niet tot vuisten maken.
Je ogen hoeven niet zo hard te staan,
ontspan die harde lijnen om je kaken.
Je lichaam lief is zacht om aan te raken.
Maar jij denkt enkel aan je eigen heil,
jij denkt alleen maar aan je eigen zaken
en dat is toch beneden alle peil.
Bekijk jezelf en lach, je zachte arm
is voor mijn hoofd gemaakt om op te rusten,
je borst als veilig kussen houdt me warm,
maar warmer zijn je lippen die me kusten.
Zo wekte je een voor een mijn andere lusten.
Maar jij dacht aan een ander onderwijl
waarmee je zonder moeite je geweten suste
en dat is toch beneden alle peil.

Mijn liefde was de inzet voor jouw spel,
door mij liet jij je ijdelheid graag strelen.
Je wilde niet, dan wilde je weer wel.
Ik was verblind, ik liet maar met me spelen.
Je liet je zo maar door een ander stelen
en mijn geluk ging zo maar voor de bijl.
Maar mijn verdriet kon jou niet zoveel schelen
en dat was toch beneden alle peil.

Prinsheerlijk lig je in een anders bed
en maakt hem met je lichaam dwaas en dronken,
wat in geen enkel opzicht jou belet
achter zijn rug om weer naar mij te lonken.
Bedriegen ligt nu eenmaal in jouw stijl,
je hebt je in het geheim aan mij geschonken,
maar het is toch wel beneden alle peil.

Rijm
Ik vind eigenlijk dat gedichten moeten rijmen, dan raakt het je het meest. Er zijn wel goede en aansprekende teksten die geen proza zijn en derhalve gedichten. Sommige van die ‘gedichten’ mogen er ook wel zijn, maar toch… Pas met goed rijm krijgt zo’n boodschap overtuiging en (rijm-)kracht.
Als je het over (plezier-)rijmen hebt, dan heb je het over Drs P. ‘Rijmloos en onmetrisch zijn de vrije verzen, waaraan we verder geen drukinkt zullen besteden’ schrijft hij in ‘Versvormen’. Hierin beschrijft hij systematisch vele van de bekendste dichtvormen én geeft er voorbeelden van. Als ware woordkunstenaar zijn zelfs zijn voorbeelden soms al meesterwerkjes.

Ook Drs P vind dat goede gedichten moeten rijmen en ook qua vorm en metrum is hij veeleisend. Geen wonder dat hij een Haiku bestempeld als onkruid dat hij vanwege hun populariteit wel behandeld maar dat ‘moet niet als aanbeveling worden opgevat’, jammer voor van Rompuy J

Later nog eens meer over Versvormen en Drs P, maar als u van plezierdichten wil genieten is www.hetvrijevers.nl een aanrader. Daar vind u ook de mooie vondst over ‘teken’ van Pieter Niewint (voorheen Don Quishocking en bekend van optredens met Ivo de Wijs en hun oogrijm: Toe, bespaar me het gehaspel, van het voorspel en het naspel):

Op twee teken aan de wand

Als u bekend bent met de tekenbeet
Dat weet u dat de teek van wanten weet
Zoals dat dier uit pure plichtsbetrachting
Zich stort op elke potentiële klant!
Ik heb dan ook, als teken van mijn achting
Een foto van twee teken aan de wand

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

The Risk-Monger

Let's examine hard decisions!

TV Olen

U hoeft dit niet te lezen.

eunmask

WE REVEAL WHAT THE EU AND THE MEDIA TRY TO CONCEAL

JunkScience.com

All the junk that’s fit to debunk.

NOT A LOT OF PEOPLE KNOW THAT

“We do not believe any group of men adequate enough or wise enough to operate without scrutiny or without criticism. We know that the only way to avoid error is to detect it, that the only way to detect it is to be free to inquire. We know that in secrecy error undetected will flourish and subvert”. - J Robert Oppenheimer.

straffe madammen

maakt vrouwen zichtbaar in de media, op congrespodia en in bedrijven

Climate of Sophistry

Climate science is sophistry...i.e., BS.

%d bloggers liken dit: